| Proje No | KÜN.2025-BAGP-025 |
| Projenin Adı | Kapadokya Bölgesinde Geleneğin Sürdürülebilirliği: Yapı Kültürü ve Ustalık Bilgisi Üzerine Bir Araştırma |
| Proje Yürütücüsü | Dr. Öğr. Üyesi Aytülü Dırık |
| Araştırmacılar | Fatma Betül Künyeli |
| Proje Türü | Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Projesi (BAGP) |
| Ait Olduğu Birim | Mimarlık, Tasarım ve Güzel Sanatlar Fakültesi |
| Süresi (Ay) | 12 Ay |
| Durumu | Devam Ediyor |
| Proje Özeti | Kapadokya Bölgesi yüzyıllardır geleneksel beceri ve uygulamanın özgün yapılarında korunan yaşayan bir laboratuvar olarak kabul edilebilir. Bölgede yapı ustalığı taş, ahşap ve demir ustalığı olmak üzere çeşitli faaliyetleri kapsamaktadır. Bölgenin yapı ustaları kültürel unsurların korunması bağlamında bir kaynak olarak kullanılabilecek bilgileri bulunmaktadır. Günümüzde hızlı bir dönüşüm içerisinde olan bölgede turizm, bilinçsiz müdahaleler, kaçak yapılaşma konuları, göçmen işçi sorunları gibi nedenlerle geleneksel yapım faaliyetleri risk altındadır. Bu bakımdan bölgedeki kültürel miras değeri yapıların korunması ve gelecek nesillere özgün bir şekilde aktarılmaları için geleneksel bilginin sözcüsü konumundaki yapı ustalarının ve uygulamakta oldukları becerilerin yaşatılması ve teşvik edilmesi elzemdir. Halk yapı bilgisinin gelecek kuşaklara iletilmesine katkı sağlayan usta-çırak ilişkisi bağlamında yazılı kaynakların kısıtlı olması ve nitelikli kaynak kişilerin sayılarının giderek azalması sebebi ile bu alanda yapılacak çalışmalar önemlidir. Bu kaygılarla ele alınan çalışmada yaşayan geleneksel yapı ustalarının bilgilerinin derlenmesi ve incelenmesi bu projenin konusu olmuştur. Kapadokya Bölgesinde var olan kültürel mirasın oluşumunda etkili olan özgün tekniklerin ve bu yapıların inşasının birincil aktörleri olan geleneksel yapı ustalarının bilgi ve becerilerinin anlaşılması ve değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın teorik ve saha araştırması olarak iki aşamada gerçekleştirilmesi planlanmıştır. Çalışmada Nevşehir iline bağlı 26 yerleşim alanı ve burada yaşayan ve mesleğini sürdüren 50 yaş üstü 97 yapı ustası ile görüşülmesi planlanmaktadır. Bu kapsamda gözlem, görüşme/ mülakat, kaynak kişilerden yararlanma gibi teknikler ile bölgedeki yapı ustaları ile yapılması planlanan sözlü tarih görüşmeleri ile kullanılan yöresel yapım teknikleri, malzeme ve kullanılan araç-gereçlerin tespiti, yapım süreçlerinin gözlemi yolu ile Kapadokya Bölgesi’nin geleneksel yapı kültürü belgelenecektir. |
12 Mart 2026
