| Proje No | KÜN.2026-BAGP-027 |
| Projenin Adı | 12–17 Yaş Aralığındaki Spor Yapan, Spor Yapmayan ve Bağımlılık Öyküsü Bulunan Ergenlerin Beyin Dokularında Meydana Gelen Nörobiyolojik Değişimleri İncelemek |
| Proje Yürütücüsü | Dr. Öğr. Üyesi Zekeriya Temircan |
| Araştırmacılar | Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin Yiğit Dr. Abdulkerim Gökoğlu |
| Proje Türü | Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Projesi (BAGP) |
| Ait Olduğu Birim | İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi |
| Süresi (Ay) | 12 Ay |
| Durumu | Devam Ediyor |
| Proje Özeti | Ergenlik dönemi (12–17 yaş), beyin gelişiminin hızlandığı, ödül ve kontrol sistemleri arasındaki dengenin yeniden yapılandığı kritik bir gelişim evresidir. Bu dönemde spor gibi düzenli fiziksel aktivite koruyucu bir rol oynayabilirken, davranışsal bağımlılık öyküsü bulunan ergenler nörobiyolojik açıdan daha yüksek risk altında olabilmektedir. Literatür, ergenlikte görülen bağımlılık eğilimlerinin dürtüsellik, öz denetim güçlükleri ve beynin ödül sistemiyle ilişkili yapısal ve işlevsel farklılıklarla bağlantılı olduğunu göstermektedir. Bu proje, 2023 yılında gerçekleştirilen kesitsel çalışmanın devamı niteliğinde planlanan boylamsal bir araştırmadır. Çalışmada daha önce değerlendirilmiş olan aynı katılımcı grubunun yeniden izlenmesi hedeflenmektedir. Spor yapan, spor yapmayan ve bağımlılık öyküsü bulunan ergenlerin beyin yapıları zaman içinde karşılaştırmalı olarak incelenecek; bu sayede nörogelişimsel değişimlerin yönü ve sürekliliği değerlendirilecektir. Katılımcıların beyin anatomisi, üç boyutlu volümetrik manyetik rezonans görüntüleme (MRG) yöntemleriyle yeniden analiz edilecek; gri madde hacmi, kortikal kalınlık ve özellikle ödül sistemi ile bilişsel kontrol ağlarıyla ilişkili beyin bölgelerindeki değişimler değerlendirilecektir. Ayrıca spor yapma durumunun olası koruyucu etkisi ve bağımlılık öyküsünün nörobiyolojik yansımaları karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. Boylamsal tasarım sayesinde, ergenlik döneminde sporun nörobiyolojik etkileri ile bağımlılık öyküsünün beyin gelişimi üzerindeki uzun vadeli etkileri daha güçlü biçimde ortaya konabilecektir. Çalışmanın, risk ve koruyucu faktörleri birlikte ele alarak ergen ruh sağlığına yönelik önleyici ve müdahale programlarına katkı sağlaması beklenmektedir. |
15 Haziran 2026
